Ảnh hưởng của vị trí địa lý đối với qui mô đô thị

Ảnh hưởng của vị trí địa lý đối với qui mô đô thị

Nhân tô’ vị trí địa lý ảnh hưởng đến qui mô phát triển của đô thị bao gôm 2 loại lớn: vị trí địa lý giao thông và vị trí địa lý kinh tế.

a. Vị trí địa lý giao thông

Đô thị là hệ thống lứn mang tính mở cửa, nó chỉ có trao đổi năng lượng với bên ngoài mới duy trì được sự sống còn và phát triển của bản thân. Giao thông trở thành phương tiện và môi giới cơ bản để đô thị trao đổi năng lượng với bên ngoài. Dựa vào giao thông vận tải, giải quyết việc cung cấp bổ sung năng lượng cần thiết cho đô thị, thu dọn các vật phế thải sau khi đô thị tiêu dùng năng lượng; cũng dựa vào giao thông vận tải, thực hiện việc tụ hội tài nguyên trong khu vực đô thị và phát huy, khuyếch tán công năng của đô thị ra bên ngoài. Như vậy, sự ưu việt của vị trí địa lý giao thông, có thể mở rộng phạm vi hoạt động của đô thị, tăng nhanh quá trình đổi mới của đô thị, thúc đẩy việc mở rộng với nhịp độ cao qui mô phát triển của đô thị. Ngược lại, trong tình hình vị trí địa lý giao thông bất lợi, sự giao lưu giữa đô thị với bên ngoài không thuận lợi, sẽ khó có điều kiện để hình thành những đô thị có qui mô tương đối lớn, tất nhiên tốc độ phát triển của qui mô đô thị cũng chậm lại. Một số đô thị nổi tiếng của Việt Nam và thế giđi, phần lớn được phát triển vđi qui mô tương đối lớn là nhờ có vị trí địa lý giao thông thuận lợi. Ví như các đô thị lớn của Việt Nam là Hải phòng, Đà năng………………………..các đô thị rất lđn của Trung Quô’c là Thiên Tân, Thượng Hải, Quảng Châu, …. đêu nằm trên bờ các cửa sông chảy vào biển cả, vị trí đầu mối giao thông đường sông, đường bộ, đường sắt, đường biển. Hoặc như hai đô thị rất lớn của Việt Nam hiện nay là thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đều nằm trên vị trí là dầu mối của giao thông đường thuỷ, đường bộ, đường sắt, đường hàng không.

Nói chung, vị trí địa lý giao thông thuận lợi nơi mà một đô thị đóng, là quà tặng của giới tự nhiên đối với đô thị đó. Nhưng đi đôi với việc phương tiện giao thông vận tải ngày càng hiện đại hoá, đường sắt và đường hàng không ngày càng phát triển, xã hội sẽ ngày càng có thêm nhiều khả năng để cải biến vị trí giao thông bất lợi của đô thị. Sự biến đổi vị trí địa lý giao thông của một đô thị cụ thể nào đó, sẽ làm cho qui mô phát triển đô thị đó được mở rộng nhanh chóng. Hiển nhiên, sự phát triển của giao thông vận tải hiện đại cũng làm cho một số đô thị rơi vào tình trạng ngưng trệ, thậm chí bị suy tàn. Từ sự phân tích trên có thể thấy, vị trí địa lý giao thông là nhân tố có ảnh  hưởng to lớn đối với việc phát triển kinh tế – xã hội đô thị và mở rộng qui mô đô thị.

b. Vị trí địa lý kinh tế

VỊ trí địa lý kinh tế cũng có tác dụng lớn đối với sự phát triển đô thị và mở rộng qui mô đô thị. Thí dụ các thành phố Hà Nội, thành phố Hải Phòng nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và các thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Biên Hoà nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đều có phạm vi hoạt động kinh tế rộng lớn. Đây là hai vùng nông nghiệp phát triển có tỷ suất hàng hóa cao, đủ sức đáp ứng nhu cầu lương thực, thực phẩm, nguyên liệu nông sản cho đô thị, dồng thời, là thị trường hàng công nghệ do đô thị chế tạo ra. Hơn nữa, tại hai vùng này còn có nhiều đô thị vừa và nhỏ, với tính cách là đô thị vệ tinh, có tác dụng hỗ trợ cho sự hoạt động có hiệu quả của các thành phố lớn với các đơn vị kinh tế trong vùng. Mối liên hệ gắn bó giứa các thành phố lớn với các đơn vị kinh tế trong vùng trở thành điều kiện cần thiết để cho chúng được phát triển nhanh chóng vđi qui mô ngày càng mở rộng.

Cũng như vậy, vị trí địa lý kinh tế có lợi của một đô thị, sẽ rất nhanh dẫn đến sự hưng thịnh và mở rộng qui mô phát triển của đô thị đó. Điều này có thể chứng minh bằng thành phố Vũng Tàu của Việt Nam và thành phố Thâm Quyến của Trung Quốc. Thành phố Vũng Tàu nằm phía nam của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, là bán đảo có 3 phía là biển:           phía      đông và nam là biển Đông, phía tây giáp vịnh Vũng Tàu,  phía bắc giáp thị trấn Bà Rịa. Thành phố Vũng Tàu là một cực trong tam giác các đô thị: thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Biên Hoà, thành phố Vũng Tàu, có quan hệ khăng khít hữu cơ về kinh tế – kỹ thuật với 2 thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Biên Hoà. Trong một thời gian không dài, thành phố Vũng Tàu từ chỗ là thị xã của một tỉnh nhỏ đã nhảy vọt lên thành một thành phố hướng ngoại nổi tiếng của Việt Nam. Trong đó tuy có vai trò của cốc chính sách ưu đãi đặc biệt, nhưng chủ yếu là do sự mở cửa hướng ngoại cải biến địa vị địa lý kinh tế của Vũng Tàu, đã làm cho Vũng Tàu trở thành “cửa sổ” mở ra hướng ngoại và là căn cứ mở rộng quan hệ kinh tế đối với các nước trong khu vực và trên thế giới. Với vị trí địa lý kinh tế cự kỳ có lợi, Vũng Tàu đang phát triển nhanh chóng thành thành phố lớn hiện đại.