Bảo vệ môi trường đô thị đô thị và phát triển kinh tế đô thị

Bảo vệ môi trường đô thị đô thị và phát triển kinh tế đô thị

Đối diện với quá trình đô thị hoá là sự phát sinh nhiều loại vấn đề môi trường, trên thế giới đã từng xuất hiện hai loại quan điểm và giải pháp sai Tâm: Một quan điểm chủ trương phát triển kinh tế trước, trị chữa ô nhiễm sau, tức lấy sự hi sinh môi trường làm trả giá để mưu cầu sự phát triển kinh tế, cho tđi khi ô nhiễm môi trường trở thành tai hoạ và ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế. Khi đó phải gấp rút trị chữa sau khi đá có sự trả giá lớn. Quan điểm khác cho rằng, đế bảo vệ môi trường sinh thái đô thị, cần thực hành chính sách tăng trưởng kinh tế đô thị = 0, thậm chí chủ trương trở lại thời đại nông nghiệp trước cách mạng công nghiệp để cứu vãn thế giđi ra khỏi tai nạn và huỷ diệt. Các quan điểm tách rời và đối lập phát triển kinh tế với bảo vệ môi trưòng sinh thái nêu trên không phù hợp với nguyện vọng của nhân loại về yêu cầu phát triển sản xuất, làm đẹp môi trường và cải thiện đời sống.

Phát triển kinh tế đô thị và bảo vệ môi trường sinh thái đô thị có liên quan mật thiết với nhau, thúc đẩy lẫn nhau và chế ước lẫn nhau, được biểu hiện cụ thể ờ các mặt như sau:

Thứ nht, môi trường sinh thái tự nhiên là cơ sở để phát triển đô thị, cung cấp không gian cho sự tồn tại và hoạt động của đô thị, là điều kiện để chuyển đổi năng lượng và tuần hoàn vật chất, quyết định trình độ phát triển đô thị nói chung và qui mô, tốc độ, loại hình, đặc điểm xây dựng đô thị nói riêng. Hơn nữa, môi trường sinh thái trong lành là một trong nhứng tiêu chí của đô thị văn minh hiện đại, có nghĩa rằng, một đô thị văn minh hiện đại phải là một đô thị xanh, sạch, đẹp.

Thứ hai, phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái đều là mục tiêu của sản xuất xã hội chủ nghĩa. Mục đích của việc khai thác tài nguyên thiên nhiên, phát triển sản xuất là để không ngừng nâng cao sức sản xuất xã hội, gia tăng của cải vật chất xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân loại. Mục đích của việc bảo vệ môi trường đô thị là ngăn ngừa, khắc phục ô nhiễm, bảo đảm chất lượng môi trường sinh thái, bảo vệ sức sản xuất rất năng động và rất tích cực của xã hội. Về căn bản, hai mặt này không có xung đột lợi ích, mà bổ sung cho nhau.

Thứ ba, vấn đê môi trường sinh thái đô thị ngày càng nghiêm trọng, không chỉ làm suy thoái môi trường sinh thái, mà còn trực tiếp gây ra tổn thất kinh tế. Theo đánh giá của các nước phát triển, trong các năm 1970 – 1980, tổn thất kinh tế do ô nhiễm môi trường gây ra là 3 – 5% giá trị tổng sản lượng. Ô nhiễm môi trường tuy có thể khống chế mức độ nhất định, nhưng hy sinh môi trường để phát triển kinh tế, ô nhiễm trước trị chữa sau là con đường nguy hiểm, nó làm cho con người phải trả giá cao đối với sự sai lầm của mình, kết quả là ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế. Tài liệu của các nước phát triển cho biết tỷ lệ chi phí phòng ngừa ô nhiễm và tỷ lệ trị chữa ô nhiễm là 1: 20. Thí dụ: việc trị chứa sông Them (Anh) phải mất 25 năm với chi phí 5 tỷ bảng Anh; việc trị chữa sông Chicago (Mỹ) phải mất 80 năm với chi phí 8 tỷ USD.

Thứ tư, đồng thời với phát triển kinh tế đô thị cần chú ý bảo vệ môi trường sinh thái đô thị. Đây không phải là sự hạn chế tiêu cực, mà là nhân tố tích cực thúc đẩy sản xuất phát triển. Nguyên nhân chủ yếu gây ra ô nhiễm môi trường là việc sử dụng láng phí và không hợp lý tài nguyên, làm cho tài nguyên biến thành phế phẩm vứt bỏ vào môi trường. Ví dụ: dân số nước Mỹ chiếm 6% dân số thế giới, nhưng chất thải sinh hoạt chiếm 50% tổng khối lượng chất thải sinh hoạt thế giới. Các nước Âu Mỹ chiếm 1/4 dân số thế giới, tiêu hao trên 3/4 nguồn năng lượng cửa toàn thế giới. Trong tình hình nước ta hiện nay, do máy móc thiết bị cũ kỹ và công nghệ lạc hậu nên việc sử dụng các loại tài nguyên còn lãng phí nghiêm trọng, thí dụ trong khi tỷ lệ sử dụng tuần hoàn nước công nghiệp của các nước phát triển cao tới trên 80%, thì của nước ta chỉ khoảng 30%.

Thứ năm, khả năng giải quyết các vấn đề môi trường đô thị phụ thuộc vào hiệu quả phát triển kinh tế đô thị.

Ví như: muốn giải quyết vấn đè ô nhiễm không khí đô thị, phải thay chất đốt than, củi bằng ga, điện, lắp đặt thiết bị lọc bụi có công suất cao; muốn giải quyết vấn dề ô nhiễm nước đô thị, phải xây dựng các nhà máy xử lý nước thải tại các nhà máy, hầm mỏ, khu dân cư … Điều này dòi hỏi phải có một số vốn đầu tư lớn, dựa trên cơ sở phát triển kinh tế mang lại.

Ta thấy, môi trường và kinh tế là sự thống nhất của hai mặt đối lập. Phát triển kinh tế tuy sẽ mang lại cho nhân loại nhiều vấn dề môi trường, nhưng chỉ trên cơ sở phát triển kinh tế mới có thể cung cấp phương tiện vật chất để giải quyết vấn đề môi trường. Cũng như vậy, bảo vệ môi trường tuy phải sử dụng một số lượng nhất định sức lao động và tư liệu sản xuất mà không mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp, nhưng chỉ với tiền đẽ giải quyết tốt vấn đê môi trường, mới có thể phát triển kinh tế – xã hội an toàn và bền vứng.. Vì vậy, trong quá trình xây dựng và phát triển đô thị, phải xử lý đúng đắn mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm cho hai mặt hoạt động đó được tiến hành đồng thời và ăn khớp thường xuyên với nhau.

Ớ nước ta Nhà nước thống nhất quản lý việc bảo vệ môi trường trong phạm vi cả nước, chịu trách nhiệm lập kế hoạch bảo vệ môi trường và xây dựng tiềm lực cho hoạt động bảo vệ môi trường ở trung ương và địa phương. Luật bảo vê môi trường (1993) nước ta qui định nội dung quản lý nhà nước bao gồm:

– Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp

luật về bảo vệ môi trường, ban hành hệ thống tiêu chuẩn bảo vệ môi trường;

–    Xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược, chính sách bảo vệ môi trường, kế hoạch ’phòng, chống, khắc phục suy thoái môi trường, ô nhiễm môi trường, sự cố môi trường;

–    Xây dựng, quản lý các công trình bảo vệ môi trường, công trình có liên quan đến bảo vệ môi trường;

–    Tổ chức xây dựng, quản lý hệ thống quan trắc, định kỳ đánh giá hiện trạng môi trường, dự báo diễn biến môi trường; – Thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự án và các cơ s sản xuất, kinh doanh;

–    Cấp, thu hồi giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường;

–    Giám sát, thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường; giải quyết các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về bảo vệ môi trường; xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường;

–    Đào tạo cán bộ về khoa học và quản lý môi trường; giáo dục, tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về bảo vệ môi trường.

–    Tổ chức nghiên cứu, áp dụng tiến bộ khoa học, công nghệ trong lĩnh vực bảo vệ môi trường;

–    Quan hệ quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Bảo vệ môi trường là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo và Nhà nước quản lý. Nó là một vấn đề có tính chất toàn càu, có liên quan tđi lợi ích của mọi người, mọi nhà và chỉ có thể thu được kết quả mong muốn trong trường hợp có sự tham gia tự nguyện, tự giác, tích cực thường xuyên của đông đảo qúần chúng.