Bố cục hợp lý đô thị và bảo vệ môi trường đô thị (P1)

Bố cục hợp lý đô thị và bảo vệ môi trường đô thị

Bố cục hợp lý là tiền đề quan trọng của bảo vệ môi trường, nó có lợi cho việc sử dụng đầy đủ năng lực tự làm sạch của tự nhiên, thúc đẩy việc sử dụng tổng hợp tài nguyên, tập trung thu gom và xử lý các loại chất thải. Ô nhiễm đô thị nước ta sở dĩ có nhiều nổi cộm, một nguyên nhân chủ yếu là do việc bố cục đô thị không hợp lý, tạo ra phụ tải môi trường quá lớn, phá huỷ năng lực tự làm sạch của môi trường, làm cho dung lượng môi trường quá nhỏ, dẫn đến chỗ làm gay gắt vấn môi trường sinh thái đô thị.

BỐ cục đô thị là một vấn đề rất phức tạp, quan hệ tới các nhân tố tự nhiên, kinh tế, kỹ thuật và môi trường. Trong quá trình bố cục đô thị, cần xem xét các vấn dê năng lượng, nguyên liệu, vận chuyển, tiêu dùng, sản phẩm, hiệp tác trong nội bộ công nghiệp và giứa các ngành kinh tế đô thị. Vì vậy, phải thống nhất tính toán các mặt, xây dựng qui hoạch dông bộ, thực hiện cân đối tổng hợp. Từ góc độ bảo vệ môi trường, cần chú ý giải quyết các vần dê sau đây:

a. Lựa chọn địa điểm đô thị và bố cục công nghiệp đô thị cần xem xét ảnh hưởng của các điều kiện địa hình, khí tượng, thuỷ văn 

Điều kiện địa hình của khu vực và qui luật vận động không khí là nhân tố quan trọng gây ra ô nhiễm không khí. Các đô thị, khu công nghiệp, hầm mỏ nằm trên địa hình dải               đất bồi của các dòng sông, thung lũng đất bồi giữa các dãy núi cao, núi khe hiểm trở, địa thế ở giữa thấp … do vậy mà luồng không khí vận động chậm chạp, có khi ở trạng thái tĩnh lặng, gió yếu, nhiệt độ cao, thường hay xuất hiện sương mù dày đặc. Ô nhiễm không khí khó khuyếch tán. Thuộc tình hình này ở nước ta là các thị xã Điện Biên, Hà Giang, Yên Bái, Uông Bí, Gia Lai, Công Turn, thành phố Ban Mê Thuật … ở Trung Quốc là thị xã Cảnh Đức, thành phố Lan Châu.

Khu vực công nghiệp ô nhiễm nghiêm trọng của đô thị cần được bố trí ở cuối gió. Đại đa số các khu vực của nước ta chịu ảnh hưởng của khí hậu gió mùa. Nhưng gió thịnh hành của mùa hạ và mùa đông giữa các khu vực có sự khác biệt nhất định, nên không chỉ xem xét ảnh hưởng của hướng gió chủ đạo hàng năm, chú ý ảnh hưởng của hai hướng gió thịnh hành, mà còn phải xem xét quan hệ giữa ô nhiễm không khí vơi tần suất gió và tốc độ gió. Qui luật chung là tần suất hướng gió càng lớn thì cơ hội bị ô nhiễm cuối gió càng lớn, ngược lại thì ô nhiễm càng nhỏ. Còn nồng độ ô nhiễm không khí thì tỷ lệ nghịch với tốc độ gió, tốc độ gió càng lớn, càng dễ khuyếch tán các chất khí độc, ô nhiễm sẽ nhỏ, ngược lại thì ô nhiễm sẽ lớn.

Bố cục công nghiệp đô thị cần chú ý hướng chảy, lưu lượng, qui luật vận động bùn cát và năng lực tự làm sạch của các dòng sông, vị trí lấy nước từ sông và thải nước ra sông của đô thị. Các nhà máy đào thải một khối lượng lớn nước thải, khí thải, chất thải rắn, chất thải độc hại, nói chung cần bố trí ở hạ lưu dòng sông. Đối với từng lưu vực sông ngòi cụ thể, cần lập qui hoạch tổng thể về sử dụng nguồn nước của toàn khu vực, chú ý cả thượng lưu và hạ lưu, đặc biệt càn xem xét vấn đề bảo vệ môi trường của một sô’ đô thị và các cơ sở công nông nghiệp quan trọng ở hạ lưu.