Các giai đoạn tăng trưởng kinh tế đô thị

Các giai đoạn tăng trưởng kinh tế đô thị

Tăng trưởng kinh tế đô thị nói riêng, tăng trưởng kinh tế quốc dân nói chung đều là một quá trình. Theo nhà kinh tế học Mỹ Rostow, nhìn chung quá trình tăng trưởng kinh tế của các nước có thể phân ra làm 5 giai đoạn sau:

Giai đoạn xã hội truyền thống

Đặc trưng cơ bản của giai đoạn này là sản xuất nông nghiệp giứ vai trò chủ đạo trong hoạt động kinh tế. Năng suất lao động xã hội thấp do sản xuất chủ yếu bằng công cụ thủ công và công nghệ lạc hậu. Sản xuất nông nghiệp còn mang tính tự cấp, tự túc, sản xuất hàng hoá chưa phát triển.

Trong giai đoạn xã hội truyền thống, nói chung nền sản xuất xã hội chưa có những biến đổi mạnh mẽ, nhưng cũng không hoàn toàn là tĩnh tại, sản lượng vẫn có thể tăng lên liên tục do việc mở rộng diện tích canh tác, xây dựng hệ thống thuỷ lợi, áp dụng giống cây trồng, vật nuôi.

Giai đoạn chuẩn bị cất cánh

Trong giai đoạn này đã bắt dầu xuất hiện những điều kiện cần thiết để cất cánh. Đó là sự bắt đầu áp dụng các tri thức kỹ thuật – công nghệ vào sản xuất, sự mở rộng và cải tiến giáo dục theo yêu câu của phát triển kinh tế; sự gia tăng hoạt động của các tổ chức ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng lên của vốn đầu tư; sự phát triển của ngành giao thông vận tải và thông tin liên lạc theo yêu cầu mở rộng giao lưu hàng hoá trong và ngoài nước.

Tuy vậy, tất cả nhứng hoạt động kinh tế nói trên đèu chưa vượt qua giới hạn của nền kinh tế của xã hội truyền thống, năng suất lao động xã hội còn thấp. Phương thức sản xuất xã hội truyền thống cùng tồn tại song song với các hoạt động kinh tế hiện đại đang tăng tiến.

Giai đoạn cất cánh

Cất cánh là giai đoạn trung tâm trong quá trình tăng trưởng kinh tế. Thuật ngứ cất cánh có hàm nghĩa là một đất nước bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá và hiện đại hoá. Trong giai đoạn này các lực cản của xã hội truyền thống và các thế lực chống đối sự phát triển kinh tế đã bị đẩy lùi, các lực lượng tạo ra sự tiến bộ kinh tế đang từng bước lớn mạnh và trở thành lực lượng thống trị xã hội.

Những yếu tố cơ bản bảo đảm cho sự thành công của cất cánh gồm có: huy động nguồn vốn trong nước và ngoài nước cần thiết cho cất cánh; phát huy tác dụng của khoa học, kỹ thuật đối vđi sản xuất công nông nghiệp; công nghiệp giữ vai trò đầu tàu, tăng trưởng với tốc độ cao và đem lại lợi nhuận lớn, lợi nhuận lại dầu tư cho phát triển sản xuất; tạo nhiều công ăn việc làm cho nhân dân, phát triển khu vực đô thị và các ngành kinh tế dịch vụ; áp dụng công nghệ và công cụ mới vào sản xuất nông nghiệp, phát triển kinh tế hàng hoá ở khu vực nông thôn nhằm thay đổi phương thức tư duy và sinh sống của người nông dân.

Giai đoạn trưởng thành

Nếu như tỷ lệ tiết kiệm dành cho đàu tư trong giai đoạn chuẩn bị cất cánh là 5 – 10% thu nhập quốc dân thuần tuý, thì trong giai đoạn này là 10 – 20%; nhứng thành tựu kỹ thuật, công nghệ được áp dụng rộng rãi trên mọi mặt hoạt động kinh tế. Trong giai đoạn trưởng thành, nhiều ngành công nghiệp mới, hiện đại đã được hình thành và phát triển; nông nghiệp được cơ giới hoá và áp dụng những công nghệ mới, đạt năng suất lao động cao; các hoạt động xuất nhập khẩu tăng lên với nhịp độ nhanh và quy mô Iđn, sự phát triển của nền kinh tế trong nước hoà nhập vào thị trường khu vực và thế giới.

Giai đoạn mức tiêu dùng cao

Trong giai đoạn này nền kinh tế- xã hội đã phát triển tới trình độ chín muồi. Về mặt kinh tế diễn ra hai xu thế cơ bản: một là, thu nhập bình quân đàu người được nâng cao tới mức phần lớn dân số trong nước có nhu cầu tiêu dùng vượt quá nhu càu cơ bản về ăn, mặc, ờ. Hai là, cơ cấu lao động thay đổi theo hướng tăng tỷ lệ dân số đô thị và tăng tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn và tay nghề cao. Về mặt xã hội, các chính sách của Chính phủ hướng vào việc giải quyết các vấn dề phúc lợi xã hội nhằm tạo ỉra nhu cầu cao về mặt tiêu dùng lâu bền và các dịch vụ xã hội phong phú đa dạng của các dân cư.

So sánh với lý thuyết về các giai đoạn phát triển kinh tế do w. Rotow đề xưđng, thì sự phát triển kinh tế của phần lớn các đô thị nước ta hiện nay đều trong quá trình chuyển dịch từ giai đoạn chuẩn bị cất cách sang giai đoạn cất cách, trong đó có một số đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải phòng… đã bắt đàu chuyển sang giai đoạn cất cánh.