Chuyển đổi loại hình cơ cấu các ngành kinh tế đô thị

Chuyển đổi loại hình cơ cấu các ngành kinh tế đô thị

Chuyển đổi loại hình cơ cấu các ngành kinh tế đô thị là việc sử dụng nhứng thành quả mới của cách mạng công nghệ thế giới, để cải tạo toàn bộ các ngành công nghiệp và các ngành dịch vụ, thông qua con đường cải tạo các ngành kinh tế truyền thống, xây dưng và phát triển các ngành kinh tế tân tiến, di chuyển một bộ phận công nghiệp không phù hợp với đô thị, để xây dựng một cơ cấu các ngành kinh tế lấy công nghệ mới làm cơ sở, lấy loại hình thâm canh chất xám và loại hình hướng ngoại làm chủ đạo.

Để thực hiện sự chuyển đổi loại hình cơ cấu các ngành kinh tế đô thị, trước hết cần tiến hành điều chỉnh tỷ lệ giữa ba khu vực trong cơ cấu các ngành kinh tế đô thị. Bằng việc tăng tốc độ phát triển của các ngành kinh tế thuộc khu vực thứ hai và khu vực thứ ba, bảo đảm tốc độ tăng trưởng của khu vực sau cao hơn tốc độ tăng trưởng của khu vực trước, từng bước chuyển sang loại hình cơ cấu các ngành kinh tế lấy ngành dịch vụ và ngành thâm canh chất xám làm chủ yếu. Từ ngày đất nước đổi mới đến nay, xu thế này cũng đã xuất hiện trong nền kinh tế quốc dân nói chung và trong khu vực đô thị nói riêng. Cơ cấu kinh tế của nước ta trong 5 năm 1991 – 1995 đã có bước chuyển đổi nhất định: Tỷ trọng của công nghiệp và xây dựng trong GDP đã từ 22,6% năm 1990 tăng lên 29,1% năm 1995, cùng thời gian đó, dịch vụ từ 38,6% tăng lên 41,9%. Cơ cấu kinh tế của thành phố Thanh Hoá trong thời gian đó cũng có sự chuyển dịch về cơ bản là đúng hướng, năm 1995 so với năm 1990, tỷ trọng của nông lâm nghiệp trong GDP từ 9,12% giảm xuống 6,42%, công nghiệp và xây dựng từ 48,19 tăng lên 57,40%. Động lực chủ yếu để phát triển thủ đô Hà Nội trong nhứng năm tới là công nghiệp, thương nghiệp, dịch vụ , du lịch, khoa học công nghệ, quản lý hành chính, giao dịch trong nước và quốc tế, dự kiến đến năm 2010, tỷ trọng trong GDP của nông lâm nghiệp là 1%, của công nghiệp sẽ là 47,7%, của dịch vụ sẽ là 51,3%.

Sau nữa, trong nội bộ công nghiệp, cần tiến hành cải tạo các ngành công nghiệp truyền thống và xây dựng các ngành công nghiệp mới. Nội dung chủ yếu của việc cải tạo các ngành công nghiệp truyền thống là:

– Dùng máy tính điện tử và máy móc, thiết bị mới để đổi mđi máy móc, thiết bị cũ nhằm hiện đại hoá công cụ sản xuất. – Dùng vật liệu mới, năng lượng mới thay thế vật liệu và năng lượng truyền thống nhằm hạ thấp sự tiêu hao của chúng và thay đổi công năng của sản phẩm.

–  Sử dụng máy tính điên tử vào việc thiết kế, kiểm nghiệm, cân đong đo đếm nhằm nâng cao rõ ràng chất lượng sản phẩm.

–  Sử dụng toán học, máy tính điện tử và các phương tiện quản lý hiện đại, cải tạo hệ thống quản lý công nghiệp truyền thống nhằm nâng cao trình độ quản lý.

Trong quá trình cải tạo các ngành công nghiệp truyền thống bằng cách đổi mới công nghệ, các cơ s sản xuất công nghiệp không thích nghi vđi sự phát triển của đô thị sẽ được di chuyển đến các khu vực gân nguồn năng lượng, có tài nguyên thiên nhiên và sức lao động dồi dào.

Nội dung của việc xây dựng các ngành công nghiệp mới gồm có hai mặt: một mặt chỉ trong quá trình cải tạo các ngành công nghiệp truyền thống, một bộ phận các cơ sở sản xuất công nghiệp thâm canh sức lao động và vốn trước đây được chuyển đổi sang loại hình thâm canh chất xám. Mặt khác, xây dựng trên “đất trống” các cơ sở sản xuất công nghiệp tân tiến lấy công nghệ mới làm nội dung, đây là một lĩnh vực vô cùng rộng lđn. Nếu phát triển công nghệ vi điện tử lấy công nghiệp tin học làm cơ sở, bao gồm máy tính và phần mềm của máy tính, thì thiết kế theo trình tự: công nghiệp tin học cáp quang lấy quang học hiện đại và khoa học vật liệu làm .cơ sỏr, công nghiệp tân dược, thực phẩm cao cấp lấy khoa học công trình sinh học làm cơ sở; công nghiệp vật liệu mđi lấy công nghệ vật liệu mới làm cơ sở, công nghiệp khai thác biển lấy công nghệ khai thác biển làm cơ s – ngọt hoá nước biển, nuôi trồng hải sản, khai thác khoáng sản dưới đáy biển, công nghiệp năng lượng mới lấy công nghệ năng lượng mặt trời, năng lượng nguyên tử, năng lượng địa nhiệt và năng lượng sinh vật làm cơ sở; công nghiệp hàng không vũ trụ lấy kỹ thuật hàng không làm cơ sở chủ yếu. Việt Nam đang trong giai đoạn dầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hoá do thiếu vốn nên công nghiệp tân tiến không thể nhanh chóng trở thành chủ thể của cơ cấu các ngành kinh tế của tất cả mọi đô thị. Tuy vậy, đối với các thành phố lớn, cần tăng nhịp độ phát triển của các ngành công nghiệp tân tiến nhằm thúc đẩy quá trình đổi mới công nghệ sản xuất và cao độ hoá cơ cấu các ngành kinh tế của cả nước.

Chuyển đổi cơ cấu các ngành kinh tế đô thị cần được lượng hoá. Đó là căn cứ của chiến lược phát triển trong các thời kỳ khác nhau của đô thị để xác định tỷ suất chuyển đổi loại hình cơ cấu các ngành kinh tế trong từng thời kỳ nhất định, từ thâm canh sức lao động, vốn sang thâm canh chất xám. Tỷ suất chuyển đổi loại hình này quyết định bởi các yếu tố: chênh lệch về trình độ trang bị máy móc, thiết bị hiện nay của ngành so với trình độ công nghệ tiên tiến của thế giới; tỷ lệ của sản phẩm cao cấp trong cơ cấu sản phẩm của ngành; tiềm năng của ngành trên thị trường trong nước và quốc tế; các điều kiện về các yếu tố công nghệ, vốn và nhân lực cho sự chuyển đổi loại hình của ngành.

Căn cứ vào các yếu tố nói trên, có thể xác định được tỷ suất chuyển đổi loại hình của mỗi ngành. Sau đó căn cứ vào vị trí của công nghiệp, thương nghiệp và dịch vụ trong toàn bộ đô thị để phân biệt tìm ra các quyền số khác nhau, qua đó tìm ra tỷ suất chuyển đổi loại hình và giá trị sản lượng chung của các ngành sản xuất toàn đô thị. Cuối cùng cộng thêm giá trị sản lượng của các ngành sản xuất mới xây dựng để tìm ra tỷ lệ của loại hình các ngành thâm canh chất xám trong toàn bộ các ngành kinh tế của đô thị. Thông qua tỷ lệ cơ cấu này có thể khảo sát một cách cụ thể tình hình đổi mới công nghệ sản xuất của đô thị.