Cơ cấu của thị trường đất đô thị

cơ cấu của thị trường đất đô thị

Thị trường theo nghĩa hẹp là nơi trao đổi, mua bán hàng hoá, theo nghĩa rộng là tổng hoà của các mối quan hệ kinh tế trong lưu thông hàng hoá. Vì vậy, nội hàm của thị trường đất đô thị cũng như của thị trường nói chung, đều quyết định trực tiếp bởi hàng hoá và lưu thông hàng hoá.

Như trên đã phân tích, thuộc tính kinh tế hàng hoá của đất đô thị có một nội hàm rất phức tạp, nó là tổng thể gi ứa hàng hoá đất và hàng hoá tư bản đất (vốn đất). Điều này quyết định trước hết thị trường đất đô thị là thị trường nói chung, trên thị trường này chủ thể của lưu thông là đất đô thị đã hàng hoá hoá. Nước ta thực hành chế độ sở hứu nhà nước đối với đất đô thị, điều đó quyết định Nhà nưđc chỉ có thể dùng hình thức cho thuê để xuất nhượng quyền sử dụng đất đô thị. Cho nên nói một cách chính xác, trong giai đoạn hiện nay của Việt Nam, chủ thể lưu thông của thị trường đất đô thị theo nghĩa rộng là quyền sử dụng đất đô thị. Căn cứ vào sự khác nhau của phương hướng lưu thông đất đô thị, thị trường đất đô thị nói chung lại chia thành hai lớp: Lớp thứ nhất là lưu thông theo chiều dọc quyền sử dụng đất giứa Nhà nước với người sử dụng đất đô thị, cũng tức là Nhà nước dựa vào quyền sở hữu đất đô thị, thông qua hình thức thích hợp chuyển nhượng quyền sử dụng đất đô thị có bồi hoàn cho người sử dụng nó trong một thời gian nhất định. Lớp thứ hai là lưu thông theo chiều ngang quyền sử dụng đất giữa những người sử dụng đất đô thị, tức trong điều kiện Nhà nước cho phép, giữa những người sử dụng đất đô thị có thể căn cứ vào sự biến động của quan hệ cung cầu trên thị trường và nhu cầu sản xuất kinh doanh của bản thân, tự nguyện thương lượng trao đổi quyền sử dụng đất đô thị trong một thời gian nhất định.

Bên cạnh thị trường đất theo nghĩa chung, thị trường đất đô thị hiện thực còn bao gồm thị trường vốn đất, với chủ thể lưu thông là hàng hoá vốn đất. Ớ nước ta hiện nay, lưu thông của hàng hoá vốn đất chủ yếu được biểu hiện thành việc Nhà nước tiến hành đầu tư phát triển đất đô thị hoặc công ty phát triển đất đô thị đem đất đô thị đã phát triển qua “ba thông một bằng” cho thuê hoặc bán cho người sử dụng đất đô thị. Nói chung, lưu thông của hàng hoá vô’n đất khác với lưu thông của đất đô thị đã hàng hoá hoá, chủ yếu là quyền sử dụng hàng hoá vốn đất có thể chuyển dịch cùng với quyền sở hữu hàng hoá vốn đất, giá trị của hàng hoá vốn đất thực hiện trong lưu thông được hình thành trong quá trình phát triển đất đô thị. Vì vậy, nó chủ yếu thể hiện mối quan hệ kinh tế giứa những người sản xuất hàng hoá vốn đất và giữa những người sản xuất hàng hoá vốn đất với nhứng người sử dụng đất. Do đất đô thị phần lớn đều là đất đã trải qua phát triển nên hàng hoá vốn đất và đất đô thị đã hàng hoá hoá có mối liên hệ không thể chia cắt được. Trong hiện thực, lưu thông hàng hoá vốn đất và lưu thông đất đô thị đã hàng hoá hoá thường đan xen làm một, chuyển nhượng hàng hoá vốn đất và chuyển dịch quyền sử dụng đất đô thị thường được tiến hành đồng thời. Xét theo ý nghĩa này, thị trường vốn đất và thị trường đất theo nghĩa chung có quan hệ mật thiết vđi nhau, chúng cùng cấu thành thị trường đất đô thị hiện thực.