Cơ cấu giao thông đô thị

cơ cấu giao thông đô thị

Cơ cấu giao thông đô thị, là tỷ lệ chiếm giữ và vị trí trong toàn bộ giao thông đô thị của các loại đường sá, các phương tiện giao thông đô thị của các loại đường sá, các phương tiện giao thông và các phương thức giao thông. Cơ cấu giao thông đô thị không cố định bất biến, mà không ngừng biến đổi theo sự tiến bộ không ngừng của thực lực kinh tế của một quốc gia, một đô thị. Vào các thời kỳ lịch sử khac nhau, vị trí chủ dạo của phương tiện giao thông và các phương tiện giao thông trong cơ cấu giao thông đô thị có khác nhau. Về đại thể, cơ cấu giao thông đô thị của các nước trên thế giới phát triển qua các giai đoạn sau:

–   Trước cách mạng công nghiệp, là giai đoạn phương tiện giao thông thủ công, giao thông lấy vận tải xe thuyền sử dụng sức người, sức súc vật và sức nước, sức gió làm chủ yếu.

–   Đầu thế kỷ XIX, nhờ có phát minh máy hơi nước mà xe hoả, tàu thuyền được phát triển nhanh chóng; trong thời gian 100 năm, trước niên đại 30 của thế kỷ XX, đường sắt gần như trở thành phương thức chủ yếu của vận tải trên bộ. Sau cách mạng công nghiệp, ngành giao thông từng bước được công nghiệp hoá.

–   Cuối thế kỷ XIX, sau khi có phát minh máy hơi nước, đã xuất hiện xe hơi, cộng thêm việc khai thác dầu mỏ với số lượng lớn giá rẻ, làm cho vận tải ô tô được phát triển nhanh chóng. Từ đấy về sau, dần dần hình thành cơ cấu giao thông đô thị hiện đại của các nưđc phát triển Phương Tây, với đặc trưng chủ yếu là ô tô con tư nhân và xa lộ cao tốc.

–   Sau niên đại 50 của thế kỷ XX này, các loại máy bay có c lớn, hiệu quả cao, tiết kiệm nhiên liệu không ngừng được đưa vào sản xuất, làm cho vận tải hàng không được phát triển nhanh chóng. Do từng phương thức vận tải đêu có đặc điểm riêng và có phạm vi sử dụng thích hợp, nên hầu hết các quốc gia trên thế giới đêu bưđc vào thời kỳ phát triển tổng hợp cơ cấu giao thông đô thị.

Môi trường địa lý tự nhiên, thời kỳ hoàn thành công nghiệp hoá, trình độ kinh tế – kỹ thuật và cơ cấu kinh tế của các nước không giống nhau, làm cho sự hình thành cơ cấu giao thông đô thị của mỗi nưđc đều có những nét đặc thù. Về đại thể, có thể khái quát cơ cấu giao thông đô thị của các nước trên thế giới thành hai loại hình cơ bản: Một loại là cơ cấu giao thông đô thị lấy phương thức giao thông tư nhân làm chủ yếu, thí dụ giao thông giữa các đô thị của Hoa Kỳ về cơ bản do ô tô con tư nhân đảm nhiệm. Một loại khác là cơ cấu giao thông đô thị lấy phương thức giao thông công cộng làm chủ yếu, ví như Liên Xô cũ, các nưđc Đông Âu, Trung Quốc.

Về cơ bản, cơ cấu giao thông đô thị Việt Nam thuộc loại hình thứ nhất. Từ sau ngày thống nhất đất nước đến nay, nhất là sau hơn 10 năm đổi mới và mở cửa, chúng ta đá thu được những thành tựu to lớn trong việc phát triển giao thông đô thị. Chẳng hạn trong các năm 1991 – 1995, chiều dài đường nội thị đã tăng từ 2.570 km lên 3.211 km, chiếm 3% tổng số đường bộ cả nước. Đặc biệt là những thay đổi khá rõ ràng của hai thành phố lớn. Tại Hà Nội, đường cao tốc Hà nội đi sân bay Nội Bài đã được hoàn thành, tỷ lệ đường rải thảm đã tăng từ 19,2% lên 69,5%. Tại thành phố Hồ Chí Minh, đá đầu tư gần 600 tỷ dồng để xây dựng và tu tạo cầu đường, rải thảm bê tông mặt đường trung tâm thành phố với diện tích 611.000 km2. Bên cạnh những thành tựu trên, cơ cấu giao thông đô thị nước ta còn nhiều vấn đê cần được nghiên cứu giải quyết. Nổi bật là tốc độ tăng trưởng kết cấu dường sá quá lạc hậu so với tốc độ tăng trưởng phương tiện giao thông. Sau hơn 20 năm non sông chung về một mối, chiều dài đường sá đô thị nước ta chỉ tăng khoảng 1 ĩân, trong khi đó số lượng phương tiện giao thông đã tăng lên mấy chục lần, nhất là ô tô và xe máy. Nội thành Hà Nội với số dân gần 1,2 triệu, có khoảng 400 ngàn xe máy tính ra cứ 3 người dân có 1 xe máy; nội thành thành phố Hồ Chí Minh với số dân trên 4 triệu, có khoảng gân 1 triệu xe máy, tính ra khoảng 4 người dân có 1 xe máy. Tỷ lệ xe máy / người này của hai thành phố lđn của Việt Nam tương đương với tỷ lệ xe đạp / người của các thành phố của Trung Quốc (tỷ lệ xe đạp bình quân của các đô thị Trung Quốc 35 xe đạp / 100 người dân). Chính sự gia tăng quá mức giao thông xe máy đã làm cho giao thông đô thị nước ta rơi vào tình trạng hỗn loạn, ách tắc, giảm thiểu tốc độ.