Đặc điểm của giao thông đô thị

Đặc điểm của giao thông đô thị

Giao thông đô thị là một ngành sản xuất đặc thù độc lập, có những đặc điểm khác với các ngành sản xuất khác.

Thứ nhất, giao thông đô thị không thể sản xuất bất kỳ một sản phẩm mđi nào, nó chỉ thực hiện sự di động không gian của người và vật và tăng giá trị cuối cùng của sản phẩm. Trong điều kiện nhiệm vụ giao thông vận tải như nhau, tỷ trọng của tiêu hao giao thông vận tải trong sản phẩm càng nhỏ, của cải xã hội sáng tạo ra sẽ càng nhiều. Vì vậy, với một qui mô sản xuất nhất định, thực hiện vận tải hợp lý nhằm giảm chi phí vận tải là một vấn đê rất quan trọng.

Thứ hai, giao thông đô thị cung cấp sản phẩm đặc biệt cho sản xuất và sinh hoạt đô thị, tức cung cấp năng lực và dịch vụ thực hiện sự di động không gian của người và vật. Do loại năng lực*’và dịch vụ này khó dự trứ, nên ngành giao thông vận tải dễ gây ra lãng phí so với các ngành khác. Điều này đòi hỏi việc xây dựng và hình thành năng lực giao thông vận tải đô thị cần ăn khớp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội đô thị.

Thứ ba, tất cả mọi phương thức giao thông vận tải đều có sản phẩm vận tải đồng nhất là tấn/km hoặc người/km. Điều này tạo khả năng cho việc tiến hành phân công, hiệp tác các phương tiện vận tải, các phương thức vận tải và ngành vận tải, cũng như việc qui hoạch phân bố mạng lưđi giao thông và’ luồng khách, luồng hàng.

Thứ tư, kết cấu đường sá và phương tiện giao thông đô thị nói chung là loại hình thâm canh vốn, giá thành xây dựng và duy tu tương đối cao, hơn nữa kết cấu đường sá và bến, ga thường khó di chuyển thay đổi. Vì vậy, khi qui hoạch và xây dựng kết cấu giao thông vận tải đô thị, cần xuất phát từ nhu cầu của việc phát triển kỹ thuật – xã hội đô thị trong một thời gian dài đối với năng lực giao thông vận tải.

Quan hệ giữa giao thông đô thị với tăng trưởng kinh tế đô thị

Giao thông đô thị với tính cách là hệ thống động mạch của đô thị, có quan hệ rất mật thiết với tăng trưởng kinh tế đô thị. Giao thông đô thị là cơ sở bảo đảm cho hoạt động kinh tế đô thị có thể tiến hành một cách binh thường, là điều kiện cần thiết của tăng trưởng kinh tế đô thị. Đồng thời, qui mô, tốc độ và trình độ phát triển của ngành giao thông đô thị có quan hệ nhất định với qui mô, tốc độ và trình độ phát triển của kinh tế đô thị.

Quan hệ giữa giao thông đô thị với tăng trưởng kinh tế đô thị được biểu hiện các mặt sau:

a. Giao thông vận tải đô thị là điều kiện tiền đề để tiến hành một cách bình thường các hoạt động sản xuất vật chất của đô thị. Sản xuất vật chất đô thị là hoạt động kinh tế rất cơ bản, nguyên vật liệu, năng lượng, máy móc, thiết bị và sức lao động cần thiết cho nó đều phải dựa vào giao thông vận tải để chuyên chở vào đô thị; sản phẩm do nó sản xuất ra cũng phải dựa vào giao thông vận tải để chuyên chở ra ngoài đô thị để tiêu thụ. Ngoài ra các hoạt động sản xuất của đô thị là do nhiều doanh nghiệp và ngành trong đô thị tiến hành phân công, hiệp tác, cùng nhau thực hiện, sự liên hệ giữa các doanh nghiệp và ngành đó cũng không thể tách khỏi giao thông vận tải. Do đó, giao thông vận tải đô thị thông suốt và nhanh chóng, sẽ bảo đảm cho các hoạt động sản xuất vật chất của đô thị tiến hành một cách thuận lợi, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế của đô thị.

b. Qui mô và tốc độ phát triển của giao thông vận tải đô thị, quyết định qui mô và tô’c độ tổng đầu tư cho sản xuất của đô thị, do vậy mà quyết định qui mô và tốc độ phát triển của kinh tế đô thị, một qui mô đầu tư cho sản xuất đô thị nhất định yêu cầu tương ứng một qui mô giao thông vận tải đô thị nhất định, chúng cần phải duy trì một quan hệ tỷ lệ nhất định.

Trường hợp qui mô dầu tư cho sản xuất đô thị gia tăng, sẽ làm gia tăng lượng nguyên vật liệu, năng lượng và sản phẩm cuối cùng, yêu cầu sự gia tăng tương ứng về năng lực qui mô giao thông vận tải. Nói chung, giứa lượng gia tăng qui mô đầu tư cho sản xuất đô thị và lượng gia tăng qui mô giao thông vận tải đô thị, có mối quan hệ hàm số về đại thể; không có sự gia tăng nhất định lượng năng lực và qui mô giao thông vận tải, sự gia tăng qui mô tổng đàu tư cho sản xuất đô thị sẽ không thể thực hiện được. Hơn nữa, về đại thể, qui mô của kinh tế toàn đô thị cũng có quan hệ tỷ lệ với qui mô giao thông vận tải; không có sự tăng trưởng theo tỷ lệ của năng lực và qui mô giao thông vận tải, sự gia tăng của qui mô kinh tế đô thị cũng sẽ không có khả năng thực hiên.

c. Giữa giao thông vận tải đô thị và các ngành kinh tế đô thị tồn tại mối quan hệ bổ sung và chế ước lẫn nhau. Chẳng hạn, giao thông vận tải đô thị với các ngành công thương nghiệp đô thị, đều có quan hệ nhất định về số lượng cung cầu, giao thông vận tải phục vụ cho các ngành này, cung cấp sản phẩm vận tải; các ngành này cung cấp cho ngành giao thông vận tải thiết bị, máy móc, dung cụ và các dịch vụ khác. Hoặc như, trong tình hình nhân tài vật lực nhất định của đô thị, vốn, tài nguyên và sức lao động dùng cho xây dựng giao thông không được dùng làm các việc khác, ngược lại cũng vậy.

Mốì quan hệ vừa bổ sung vừa chế ước lẫn nhau nói trên quyết định, sự tăng trưởng của các ngành kinh tế đô thị cần duy trì quan hệ tỷ lệ nhất định vđi sự tăng trưởng giao thông vận tải đô thị.

d. Trong điều kiện tình trạng tài nguyên thiên nhiên, tình trạng kỹ thuật và cơ cấu kinh tế nhất định, qui mô và trình độ phát triển giao thông vận tải của đô thị ảnh hưởng trực tiếp đến qui mô và trình độ phát triển kinh tế đô thị.

Hàng hóa do đô thị sản xuất cần phải lưu chuyển, dân cư đô thị cần phải đi lại, chúng cấu thành tổng cầu giao thông vận tải của một đô thị. Các loại kết cấu đường sá, phương tiện giao thông và thiết bị giao thông cùng với sự phân bố giao thông vận tải đô thị, sẽ cấu thành tổng cung giao thông vận tải của đô thị. Giữa tổng cầu và tổng cung về giao thông vận tải đô thị cần phải cân đối với nhau, cung không kịp cầu hoặc cung vượt quá cầu đều kìm hãm sức sản xuất của xã hội, tác động xấu đến sự phát triển kinh tế đô thị.

Tại hầu hết các nước đang phát triển, trình độ phát triển kinh tế còn thấp, giao thông vận tải vô cùng lạc hậu, không đáp ứng được nhu1 cầu phát triển sản xuất và cải thiện đời sống dân cư đô thị, trực tiếp gây ra trở ngại cho việc nâng cao trình độ và hiệu quả phát triển kinh tế đô thị nói riêng, toàn bộ nền kinh tế quốc dân nói chung. Kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới chứng tỏ, tại thời kỳ dầu của phát triển kinh tế của mỗi nước, sự gia tăng nhu cầu giao thông vận tải thường vượt quá sự gia tăng của tổng mức sản xuất, tỷ lệ tăng trưởng của lượng cầu vận chuyển hàng hoá thường lớn hơn 2 – 3 Tân tỷ lệ tăng trưởng của tổng mức sản xuất.

Như vậy, để phát triển kinh tế bền vững vđi hiệu quả cao, giao thông vận tải cần phải đi trưđc một bước, nếu không sẽ dẫn đến sự không ăn khđp giữa tổng cung và

tổng cầu về giao thông vận tải, gây trở ngại nghiêm trọng cho sự phát triển kinh tế đô thị và kinh tế quốc dân.