Đặc trưng của cơ cấu các ngành kinh tế đô thị (P1)

Đặc trưng của cơ cấu các ngành kinh tế đô thị

Mục đích của việc nghiên cứu sự vận động của cơ cấu các ngành kinh tế của một đô thị hoặc một khu vực của đô thị là nhằm thức đẩy sự tăng trưởng kinh tế của đô thị hoặc khu vực đô thị.

Đô thị với tính cách là trung tâm phát triển kinh tế của một quốc gia hay một khu vực, bản thân nó phải là một hệ thống không gian của chuẩn mực phát triển kinh tế, văn hoá tương đối cao, đồng thời cũng là khu vực sinh sống của dân cư thuộc tầng lớp thượng lưu. Chuẩn mực phát triển kinh tế, văn hóa này làm cho đô thị thực hiện công năng trung tâm kinh tế về sản xuất, giao thông, thương nghiệp, tài chính, dịch vụ của các quốc gia hoặc khu vực. Tính chất và công năng kinh tế này của đô thị quyết định cơ cấu các ngành kinh tế của nó có các đặc trưng sau:

a. Cơ cấu các ngành kinh tế của bất kỳ đô thị nào cũng đều là loại hình hướng ngoại, túc hướng ra thị trường trong nước và thị trường thế giới

Đô thị sở dĩ được gọi là đô thị, là vì sự vận động kinh tế của nó là hưđng ngoại, tức thông qua quan hệ kinh tế qua lại với các khu vực xung quanh, các địa phương trong toàn quốc và thế giới, để tăng nhanh nhịp độ phát triển kinh tế của các khu vực xung quanh, thậm chí của toàn quốc. Cái gọi là trung tâm kinh tế chủ yếu là thông qua lực hút và lực đẩy kinh tế của đô thị, để thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế của khu vực và toàn quốc.

Ở trên khi tiến hành phân loại cơ cấu các ngành kinh tế đô thị đã đem các ngành kinh tế đô thị chia ra làm 2 loại lớn: các ngành kinh tế xuất khẩu và các ngành kinh tế nội địa. Loại hình hướng ngoại của cơ cấu các ngành kinh tế đô thị trước hết được biểu hiện các ngành kinh tế xuất khẩu, trong đó bộ phận xuất khẩu của ba khu vực kinh tế 1, 2, 3 cần chiếm đại bộ phận trong toàn bộ các ngành kinh tế đô thị. Đặc điểm này càng nổi bật đối với cơ cấu các ngành kinh tế của các đô thị ven biển, nó không chỉ về mặt hướng ra thị trường trong nước, mà càng chủ yếu là về mặt hướng ra thị trường quốc tế. Thí dụ: Thành phố Thượng Hải (Trung Quốc) năm 1986, tổng mức xuất khẩu tại chỗ đạt 35,8 tỷ USD, trong đó giá trị tổng mức xuất khẩu chiếm 25% tổng mức hàng hoá có thể cung cấp phân phối toàn thành phố.

Chỉ tiêu kinh tế chủ yếu đo lường trình độ phát triển hưđng ngoại của cơ cấu các ngành kinh tế đô thị xét trạng thái tĩnh là: tỷ trọng của giá trị sản phẩm điều ra về nội thương trong giá trị sản lượng toàn đô thị; tỷ trọng của giá trị sản phẩm xuất khẩu về ngoại thương trong sản phẩm cuối cùng của toàn đô thị; tỷ trọng của tổng giá trị xuất khẩu trong tổng giá trị hàng hoá có thể cung cấp phân phối của toàn đô thị; tỷ trọng của tổng mức xuất khẩu tại chỗ trong tổng mức xuất khẩu toàn quốc. Xét trạng thái động là: tỷ lệ giữa tốc độ tăng trưởng sản phẩm điều ra của toàn đô thị với tốc độ tăng trưởng tổng giá trị sản xuất quốc dân của toàn đô thị; tỷ lệ giữa tốc độ tăng trưởng giá trị xuất khẩu với tốc độ tăng trưởng giá trị sản phẩm cuối cùng của toàn đô thị.