Hệ thống sinh thái và hệ thống sinh thái đô thị

sinh thái“>hệ thống sinh thái và hệ thống sinh thái đô thị

Môi trường đô thị bao gồm hai bộ phận: môi trường tự nhiên và môi trường nhân tạo. Môi trường tự nhiên đã tồn tại một cách khách quan rất sớm trước khi xuất hiện xã hội loài người, môi trường nhân tạo do con người tạo ra nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của mình như công nghiệp, nhà cửa, giao thông, trung tâm thương nghiệp, nơi vui chơi giải trí…

Để có nhận thức tốt hơn dối với môi trường sinh thái đô thị, trước hết cần tìm hiểu về hệ thống sinh thái. Như đã biết: Hệ thống sinh thái là hệ thống các quần thể sinh vật sống chung và phát triển trong một môi trường nhất định, quan hệ tương tác với nhau và với môi trường đó. Mỗi một bộ phận của giới tự nhiên trên bề mặt trái đất đều là một hệ thống sinh thái như một khu rừng, một đồng cỏ, một hồ nước, một dòng sông, một biển cả, một đô thị, một vườn hoa, một thửa ruộng, … Toàn bộ vòng sinh vật của nhân loại cũng là một hệ thống sinh thái.

Hệ thống sinh thái do bốn phận hợp thành là:

Một là, người sản xuất. Chủ yếu là các loại thực vật màu lục, bao gồm các loại thực vật có thể tiến hành quang hợp để chế tạo chất hứu cơ, kể cả các tảo đơn bào. Người sản xuất còn gồm một số loại thực vật có thể lợi dụng năng lương hoá học, đem chất vô cơ chuyển hoá thành năng lượng hoá học của chất hữu cơ để tự nuôi cẩc loại vi sinh vật.

Hai là, người tiêu dùng – người sản xuất lợi dụng năng lượng mặt trời hoặc năng lượng hoá học chuyển hoá chất vô cơ thành chất hứu cơ, chuyển hoá năng lượng mặt trời thành năng lượng hoá học, không chỉ cung cấp cho nhu cầu sinh trưởng và phát dục của mình, mà còn cung cấp nguồn thức ăn và năng lượng cho các tập đoàn sinh vật và loài người … Động vật ăn cỏ trực tiếp lấy thực vật làm thức ăn, gọi là người tiêu dùng cấp 1; động vật ãn thịt lấy động vật ăn cỏ làm thức ăn, gọi là người tiêu dùng cấp 2; động vật lấy người tiêu dùng cấp 2 làm thực phẩm, gọi là người tiêu dùng cấp 3 … người tiêu dùng tuy không phải là người sản xuất đâu tiên của chất hứu cơ, nhưng cũng là một khâu quan trọng trong quá trình chuyển hoá vật chất và năng lượng của hệ thống sinh thái.

Ba là, người phân giải. Bao gồm các loại vi sinh vật và một số loại động vật nhỏ có khả năng phân giải. Vai trò của người phân giải trong hệ thống sinh thái là phân giải thi thể của động thực vật thành các hợp chất hoá học đơn giản, rồi lại cung cấp chúng cho người sản xuất lợi dụng.

Bốn là, vật chất vô sinh. Bao gồm các chất vô cơ, các chất hữu cơ và các nhân tố tự nhiên không có sự sống trong hệ sinh thái.

Hệ thống sinh thái trong giới tự nhiên có qui mô lớn nhỏ khác nhau và thiên hình vạn trạng. Theo mức độ ảnh hưởng và can dự của hành vi con người, có thể chia ra thành: Hệ thống sinh thái tự nhiên như rừng nguyên thuỷ, đồng cỏ chưa qua chăn nuôi; hệ thống sinh thái bán tự nhiên như rừng do con người nuôi trồng, đồng cỏ chăn nuôi, ao hồ nuôi cá, ruộng lúa; hệ thống sinh thái nhân tạo như đô thị, khu công nghiệp, khu thương nghiệp, khu du lịch.

Hệ thông sinh thái đô thị là hệ thống tổng hợp giứa các tập đoàn sinh vật trong khu vực đô thị lấy hành vi con người làm chủ thể. Vê cơ bản, hệ thống sinh thái đô thị là một hệ thống sinh thái nhân tạo. Bởi lẽ, hệ thống sinh thái đô thị là một hệ thống sinh thái phức hợp lấy hành vi con người làm chủ thể; đô thị là khu vực dân số và hoạt động tập trung với mật độ cao, sự hoạt động của con người làm thay đổi mạnh mẽ môi trường sinh thái tự nhiên vốn có của đô thị, làm cho môi trường sinh thái dô thị vừa bao gồm các yếu tố của môi trường sinh thái tự nhiên, lại vừa bao gồm các yếu tố tự nhiên, kinh tế, văn hoá, xã hội của môi trường đô thị nhân tạo.

Mặt khác, hệ thống sinh thái đô thị là hệ thống không hoàn chỉnh. Nó thiếu người sản xuất thứ nhất, đồng thời người tiêu dùng và người phân giải cũng không đày đủ.

Trong hệ thống sinh thái tự nhiên ổn định, tổng số hữu cơ của các cấp dinh dưỡng giảm dần, xuất hiện hình kim tự tháp; còn trong hệ thống sinh thái đô thị, số lượng người tiêu dùng (chủ yếu là người) rất nhiều, cấu thành cấp dinh dưỡng tăng dần, xuất hiện hình kim tự tháp lộn ngược.

Hệ thống sinh thái và hệ thống sinh thái đô thị 1