Khái niệm về kết cấu hạ tầng đô thị (P2)

b. Kết cấu đô thị

Như đã biết, kết cấu là cơ cấu, hệ thống, tổ chức được thành lập để tiến hành một công tác nào đó hoặc thoả mãn một nhu cầu nào đó. Vì vậy, kết cấu đô thị không chỉ là hình thức vật chất và hệ thống hạ tàng hoạt động đô thị, mà còn là hệ thống sản xuất của nội dung hoạt động kinh tế đô thị. Xét từ tính chất của hoạt động kinh tế và phương thức tác động, kết cấu đô thị gồm có ba hình thức:

–    Kết cấu mang tính công năng, nó cấu thành yếu tố cơ bản của các ngành sản xuất vật chất và lưu thông đô thị, trở thành nguồn gốc để phát triển kinh tế và phát huy công năng của đô thị, trên hình thức ngành sản xuất được biểu hiên thành kết cấu phục vụ cho các ngành công nghiệp, xây dựng và thương nghiệp.

–    Kết cấu mang tính xã hội, nó có nhiêm vụ cung cấp điều kiện sinh hoạt cân thiết cho dân cư, trở thanh bảo đảm cho sự phát triển nhịp nhàng kinh tế – xã hội đô thị; nội dụng hạt nhân của kết cấu mang tính xã hội là kết cấu của các ngành thương nghiệp bán lẻ, ăn uống, dịch vụ, văn hoá, giáo dục, thể dục, y tế và quản lý hành chính.

–   Kết cấu mang tính hạ tầng như hệ thống năng lượng, thuỷ điện, giao thông, bưu chính viễn thông, bảo vệ môi

Khái niệm về kết cấu hạ tầng đô thị (P2) 1

trường; nó là điều kiện tối quan trọng bảo đảm cho sức sống bền vững của đô thị, phát triển cân đối sản xuất, xây dựng đô thị và duy trì sự tăng trưởng ổn định của kinh tế đô thị.

Kết cấu đô thị có thể khái quát theo sơ dồ trang 207.

c. Kết cấu hạ tầng đô thị

Kết cấu hạ tầng đô thị theo cách hiểu thông thường là kết cấu đô thị trên ý nghĩa thứ ba, nó không chỉ hoàn toàn khác với kết cấu công năng, mà cũng khác biệt tương đối lớn với kết cấu phục vụ xâ hội. Kết cấu công năng là nhân tô’ quyết định tối căn bản đến tính chất, vai trò và qui mô của đô thị, nhưng nó hoàn toàn lấy sinh hoạt của con người làm hạt nhân phục vụ. Nói chung, vai trò mà cái trước phải đảm nhiệm là quá trình sản xuất trực tiếp và lưu thông của đô thị, còn vai trò mà cái sau phải đảm nhiệm là điều kiện phục vụ sinh hoạt trực tiếp và có tính đơn nhất. Nhưng kết cấu hạ tàng thì khác, phạm vi và đối tượng phục vụ của nó rất khó có thể phân chia rành mạch về hình thái vật chất, hơn nđa, nó trực tiếp tham gia quá trình sản xuất vật chất của đô thị. Lẽ đương nhiên, kết cấu phục vụ xá hội và kết cấu hạ tàng có tính chất chung nhất định, tức chúng đều lấy phục vụ làm tôn chỉ của mình, vì vậy, có người gọi chung chúng là kết cấu hạ tầng, tức kết cấu hạ tầng theo nghĩa rộng.

Kết cấu hạ tầng nói đây là kết cấu hạ tầng theo nghĩa hẹp, bao gồm các ngành sản xuất mang tính phục vụ với nhứng qui định đặc biệt, chúng sử dụng các kết cấu vật chất để cung cấp cho dân cư và các tổ chức của đô thị các loại phục vu về điện năng, nhiệt năng, cấp thoát nước, đường sá, giao thông công cộng … nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

Nội dung của kết cấu hạ tầng đô thị gồm các mặt sau đây:

–  Hệ thống năng lượng: Bao gồm kết cấu sản xuất điện năng và vận chuyển biến áp điện, kết cấu sản xuất và cung cấp nhiệt năng, kết cấu sản xuất và cung cấp than, củi, khí đốt.

–  Hệ thống cấp thoát nước: Bao gồm kết cấu khai thác, sử dụng nguồn nước và sản xuất, cung cấp nước máy, kết cấu tiêu thoát và xử lý nước thải, nước bẩn.

–  Hệ thống giao thông vận tải: Bao gồm kết cấu giao thông nội thị – xe ô tô, xe điên, tàu điện ngàm, xe thô sơ và kết cấu giao thông ngoại thị – vận tải đường bộ, đường sắt, đường thuỷ, đường hàng không.

–  Hệ thống bưu chính viễn thông: Bao gồm kết cấu bưu chính, điện tín, điện thoại.

–  Hệ thống bảo vệ môi trường: Bao gồm kết cấu giám sát môi trường, công viên cây xanh, vệ sinh và bảo vệ môi trường.

–  Hệ thống phòng hộ xã hội: Bao gồm kết cấu phòng hoả, phòng lụt, phòng bão, phòng động đất, phòng dịch bệnh, phòng chiến tranh.

Nội hàm của kết cấu hạ tầng đô thị trên một mức độ lớn nhất trí với kết cấu công cộng thị chính đô thị. Theo phương thức đánh giá và kinh doanh phục vụ, có thể chia kết cấu hạ tầng đô thị thành hai loại lớn: Một loại được cấu thành bởi các kết cấu công trình thị chính bộ phận (chiếu sáng công cộng, thoát nước, phòng tai nạn),vệ sinh môi trường và công viên cây xanh; hao phí lao động của chúng nói chung trực tiếp thông qua thị trường để bù đắp, chỉ có thể bổ sung bằng cách khấu trừ thu nhập của xã hội, thực hiện hạch toán kinh tế nội bộ. Một loại khác được cấu thành bởi nưđc máy, than củi, khí đốt, cấp nhiệt và giao thông công cộng, chúng có thể thực hành kinh doanh theo kiểu doanh nghiệp hoá; trong phạm vi kinh doanh cung cấp hàng hoá hoặc phục vụ phải trả tiền, thông qua thị trường để thực hiộn giá trị mới sáng tạo và bù đắp hao phí tiên vốn, thực hiện hạch toán kinh tế độc lập. Sự khác biệt giứa kết cấu hạ tầng đô thị với kết cấu công cộng thị chính, chủ yếu là sự khác biệt ngoại diên. Sự khác biệt này không chỉ biểu hiện về công năng, mà còn về phân chia quyền hạn thể chế: kết cấu thị chính đô thị do chính quyền đô thị quản lý, kết cấu hạ tầng đô thị do chính quyền hoặc ngành dọc cấp trên quản lý.

Tóm lại, kết cấu hạ tầng đô thị là tổng thể một số ngành nghề cung cấp có trả tiền hoặc không trả tiền hàng hóa và dịch vụ, không chỉ cho sinh hoạt dân cư mà còn cho sản xuất đô thị, do đó mà khấc với kết cấu phục vụ xã hội có tính đơn điệu. Đồng thời, kết cấu hạ tầng đô thị cũng khác với kết cấu công cộng đô thị, không kể về ngoại diên hoặc về nội hàm, nó đều có ý nghĩa càng rộng rãi và sâu sắc.