Khái niệm về tăng trưởng kinh tế đô thị

Khái niệm về tăng trưởng kinh tế đô thị

Đô thị với tính cách là không gian khu vực của sự thống nhất hữu cơ của thực thể kinh tế, thực thể xã hội và thực thể vật chất, các ngành kinh tế, dân số và kiến trúc là 3 điểm tựu cơ bản của nó. Nhưng đứng về mặt lịch sử phát triển đô thị và phương thức trưởng thành của đô thị thì, thực thể đô thị trước hết là thực thể kinh tế, tăng trưởng kinh tế là nhân tố có tính chất quyết định đối với sự phát triển đô thị. Vì vậy, việc nghiên cứu các vấn đê vi mô của đô thị cần được bắt dầu từ sự nghiên cứu tăng trưởng kinh tế đô thị, nó cũng được coi là sợi dây chủ yếu xuyên suốt các chương sau.

Từ ý nghĩa lý luận nghiêm túc mà nói, tăng trưởng kinh tế đô thị bao gòm 3 mặt nội dung là tăng trưởng giá trị, tăng trưởng dân số và tàng trưởng vật chất. Vì vậy, kinh tế đô thị trên ý nghĩa rất cơ bản là khái niệm có hàm nghĩa song trùng:

Thứ nht, nó là tổ hợp có hệ thống có đạo lý của một số ngành kinh tế phi nông nghiệp, mà các ngành này có đặc trưng cơ bản là tập trung về địa lý, tiến bộ về công nghệ, chuyên môn hoá hệ thống tổ chức và hiệu quả kinh doanh cao – chúng không chỉ phân bố ở các ngành sản xuất vật chất và các ngành kinh doanh như công nghiệp, thương nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, mà còn bao gồm các ngành sinh hoạt xã hội như dịch vụ, du lịch, tiền tệ, tài chính, bảo vệ môi trường, phúc lợi xã hội. Đó là tính đa dạng hoặc tính chất khác nhau về chất của đô thị, đồng thời cũng là toàn bộ cơ sở của tăng trưởng kinh tế đô thị.

Thứ hai, về nội dung vật chất, nó là tập hợp của cải xã hội các loại các dạng, không chỉ bao gồm các yếu tố sản xuất vật chất như đất đai, tài nguyên, vốn, sức lao động, công nghệ và thông tin; mà còn bao gồm các yếu tố sinh hoạt đô thị hoặc yếu tố sản xuất vật chất gián tiế 3như các loại hàng hoá lưu động, các loại kiến trúc và các công trình công cộng, phúc lợi xã hội không ngừng biến đổi trong đô thị, đây là tế bào vật chất của đô thị.

Hơn nứa, chỉ có xem xét từ quá trình tăng trưởng giá trị của đô thị, hoặc như thường nói, từ quá trình sản xuất ra các loại của cải vật chất và dịch vụ của đô thị, mới thấy các ngành phi sản xuất vật chất và các ngành kết cấu hạ tầng đô thị, cũng có ý nghĩa quan trọng ngang hàng với ngành sản xuất vật chất trực tiếp. Tính tiên tiến của quá trình tăng trưởng kinh tế đô thị, không chỉ có tính hợp lý của tỷ lệ các yếu tố vật chất và tính hiệu quả cao của việc sản xuất ra của các ngành sản xuất vật chất, mà còn tính tiên tiến và tính hợp lý của phương thức kết hợp toàn bộ các ngành kinh tế đô thị, nhất là giữa các ngành sản xuất vật chất với các ngành kết cấu hạ tầng, cũng như ở sự ăn khớp giứa các ngành kinh tế chủ đạo vđi toàn bộ các ngành kinh tế của đô thị.

Trên thực tế, các giai đoạn phát triển khác nhau của kinh tế đô thị, điều kiện môi trường kinh tế xã hội khác nhau, tăng trưởng giá trị, tăng trưởng dân số và tăng trưởng vật chất có ý nghĩa khác nhau đối với quá trình phát triển kinh tế đô thị. Sự phát triển các ngành kinh tế đô thị thời kỳ công nghiệp hoá tư bản chủ nghĩa, dẫn tới niên đại 50 phát sinh Phương Tây cuộc cách mạng xây dựng và qui hoạch đô thị; sự gia tăng nhanh chóng dân số đô thị trong các nước đang phát triển đã làm phát sinh nhiều “bệnh đô thị”.

Tăng trưởng giá trị, tăng trưởng dân số và tăng trưởng vật chất của đô thị luôn luôn quan hệ mật thiết và tác động qua lại lẫn nhau. Các ngành kinh tế hiện đại đều mang tính dung hoà kinh tế – xá hội rõ ràng, đặc tính này được biểu hiện tập trung sự phát triển của trình độ tổng hợp hoá, thông tin hoá, xã hội hoá của các ngành trong đô thị và sự tăng cường mức độ quan hệ giứa chúng. Điều này không thể không đưa chúng ta đến chỗ phải suy nghĩ và nhận thức lại đối với cơ chế tăng trưởng kinh tế đô thị và chính sách đối với các ngành kinh tế đô thị.