Mối quan hệ giữa cơ cấu các ngành kinh tế đô thị và tống trưởng kinh tế đô thị (P1)

Mối quan hệ giữa cơ cấu các ngành kinh tế đô thị và tống trưởng kinh tế đô thị

Tăng trưởng kinh tế đô thị biểu thị thành một loại tăng trưởng tổng mức kinh tế. Tổng mức kinh tế có thể là giá trị tổng sản lượng xã hội, giá trị tổng sản lượng công nông nghiệp, giá trị tổng sản xuất quốc dân và thu nhập quốc dân, cũng có thể là giá trị bình quân của các tổng mức đó. Con đường tăng trưởng kinh tế đô thị có hai mặt cơ bản: Một mặt dựa vào sự gia tăng tổng mức dầu tư; một mặt dựa vào sự chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế.

Tăng trưởng kinh tế đô thị giai đoạn dầu của thời kỳ công nghiệp hoá, nói chung đều được thực hiện thông qua con đường gia tăng tổng mức dầu tư. Trong giai đoạn này, các ngành sản xuất đều vừa mđi được xây dựng, cái mà người ta càn quan tâm là sự vận động của tổng mức, ví như giá trị tổng sản lượng xã hội và tốc độ tăng trưởng của nó. Nhiệm vụ chủ yếu lúc này là xây dựng bước đầu hệ thống công nghiệp, làm cho giá trị tổng sản lượng công nghiệp và tỷ trọng của nó trong thu nhập quốc dân vượt xa nông nghiệp, hình thành một hệ thống sản xuất công nghiệp trong các đô thị. Mâu thuẫn chủ yếu của phát triên kinh tế trong giai đoạn này, nói chung đều được biểu hiện thành mâu thuẫn về tổng mức, tức mâu thuẫn giữa nhiều và ít của tổng mức kinh tế.

Song song vđi sự phát triển của kinh tế đô thị, hệ thống sản xuất công nghiệp đô thị sẽ được xây dựng về cơ bản, sau khi tổng mức kinh tế đô thị đạt tới trình độ nhất định thì mâu thuẫn về cơ cấu sẽ trở thành mâu thuẫn chủ yếu của việc tăng trưởng một bước tổng mức kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế sẽ trở thành con đường chủ yếu của tăng trưởng kinh tế. Bởi lẽ:

Một là, kinh tế đồ thị sau khi đã phát triển tới trình độ nhất định, mức cung cấp của xã hội đã đạt tđi qui mô nhất định, thu nhập GDP bình quân dầu người đã tăng lên tới mức độ nhất định, cơ cấu nhu càu đá phát sinh những thay đổi to lđn, đặc biệt là đô thị vđi tính cách là khu vực tiên tiến của phương thức sinh hoạt xã hội, cơ cấu và phương thức tiêu dùng của nhân dân đã phát sinh những thay đổi lớn lao, tất cả nhứng điều nói trên đòi hỏi phải tiến hành chuyên dịch cơ cấu các ngành kinh tế đô thị.

Hai là, song song với sự phát triển của khoa học và công nghệ, đô thị vđi tính cách là trung tâm sản xuất công nghiệp, đòi hỏi nó phải đi đâu trong công việc đổi mđi công nghệ, dùng công nghệ tiên tiến để thúc đẩy sự phát triển kinh tế của khu vực xung quanh. Điều này đề ra yêu cầu đối vởi việc cải tạo và mở rộng các ngành công nghiệp truyền thống, phát triển các ngành công nghiệp hiện đại, do đó cũng dẫn đến sự cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế đô thị.

Ba là, tài nguyên thiên nhiên là có hạn, giá thành của sức lao động cũng không ngừng nâng cao song song với sự phát triển sản xuất xã hội và sự nâng cao mức tiêu dùng. Sự biến đổi to lớn của môi trường cung cấp các yếu tố sản xuất này cũng đòi hỏi sự thaỹ đổi tương ứng của cơ cấu các ngành kinh tế đô thị.

Bốn là, cơ cấu nhu cầu của thị trường đang phát sinh biến đổi, dồng thời để nâng cao năng lực tạo nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu, cơ cấu các ngành kinh tế đô thị cũng cần từng bước chuyển sang sản xuất nhứng sản phẩm cáo cấp với giá trị gia tàng tương đối cao.

Chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế đô thị sở dĩ trở thành con đường chủ yếu để thực hiện sự tăng trưởng kinh tế đô thị, là vì cơ cấu các ngành kinh tế đô thị và tổng mức kinh tế đô thị có quan hệ phụ thuộc lẫn nhau

như sau:

a. Sự tăng trưởng tổng mức kinh tế trực tiếp quyết định bởi trạng thái của cơ cấu các ngành kinh tế

Trạng thái cơ cấu các ngành kinh tế của đô thị là chỉ ba khu vực kinh tế 1, 2, 3 của đô thị có phát triển hài hoà hay không, các ngành chế tạo trong khu vực kinh tế thứ hai có thích hợp với sự phân bố tài nguyên và hiện trạng của các yếu tồ’ sản xuất hay không; toàn bộ các ngành kinh tế có thích ứng với nhu cầu của thị trường trong nước và ngoài nước hay không … nếu như các mặt đêu tốt thì giữa các ngành sẽ được phát triển một cách nhịp nhàng, toàn bộ nền kinh tế sẽ được phát triển tương đối nhanh chóng, không thế thì sự tăng trưởng kinh tế sẽ chậm chạp, không ổn định, thậm chí dẫn đến tình trạng ngưng trệ, suy thoái.

Trạng thái cơ cấu các ngành kinh tế của đô thị quyết định qui mô tổng mức và tốc độ tăng trưởng của kinh tế đô thị từ hai mặt cụ thể sau:

Thứ nht, hiện trạng cơ cấu của các ngành sản xuất truyền thống và các ngành sản xuất tiên tiến. Các ngành sản xuất truyền thống nói chung là các ngành sản xuất thuộc loại hình thâm canh sức lao dộng và loại hình thâm canh vốn; loại hình các ngành sản xuất truyền thống tiêu hao nhiều nãng lượng, nước, nguyên liệu, giá thành cao và giá trị gia tăng nhỏ. Các ngành sản xuất tân tiến nói chung là các ngành sản xuất thuộc loại hình thâm canh chất xám, tiêu hao tương đối ít năng lượng, nước và nguyên liệu, giá thành hạ và giá trị gia tăng lớn. Trường hợp tỷ trọng của các ngành sản xuất tân tiến lớn thì tổng mức kinh tế của đô thị sẽ lớn.

Thứ hại, giữa ba khu vực các ngành kinh tế, trình độ phát triển của các ngành kinh tế thuộc khu vực thứ ba cũng quyết định tổng qui mô và tốc độ tăng trưởng của kinh tế đô thị. Đô thị vđi tính cách là hệ thống khu vực không gian của hoạt động kinh tế lấy các ngành kinh tế xuất khẩu làm chủ yếu, đòi hỏi phải có sự phát triên ở trình độ cao và đồng bộ của các ngành kinh tế thuộc khu vực thứ ba. Các phân hệ trồng khu vực kinh tế thứ ba như thương nghiệp, dịch vụ, giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, khoa học công nghệ, văn hoá giáo dục càng phát triển thì càng phát huy dầy đủ công năng của đô thị. Các ngành này đêu sáng tạo ra giá trị gia tăng, trong đó giá trị gia tăng của một số ngành rất cao. Đương nhiên, tình trạng phát triển của các ngành kinh tế thuộc khu vực thứ ba và tỷ trọng của chúng trong cơ cấu các ngành kinh tế hiện hứu có quan hệ trực tiếp đến tổng mức kinh tế của đô thị.