Nhân tố chế ước cơ cấu các ngành kinh tế đô thị (P2)

b. Tình hình nhu cầu thị trường trong và ngoài nước

Mọi người đều biết, cơ cấu các ngành kinh tế của các đô thị đều thuộc loại hình hưứng ngoại, đặc biệt là các đô thị cảng ở ven biển đều hưđng ra thị trường quốc tế, nhu cầu thị trường là một nhân tố căn bản chế ưđc cơ cấu các ngành kinh tế đô thị.

Trong điều kiện kinh tế hàng hoá nhu cầu của thị trường là thiên biến vạn hoá. Cái đó không chỉ do sự tăng trưởng kinh tế dẫn đến sự thay đổi hàng ngày của mức, cơ cấu, phương thức và tập quán tiêu dùng, mà còn do cơ cấu các ngành kinh tế của các nưđc song song với sự phát triển kinh tế của nước mình mà phát sinh sự thay đổi mang tính giai đoạn, dẫn tđi sự thay đổi nhu cầu ngoại thương của các quốc gia. Ví như, ngày nay công nghệ mới của thế giới đang phát triển nhanh chóng, xã hội truyền thống đang phát triển lên xã hội thông tin, cơ cấu các ngành kinh tế của một số nước phát triển đá có sự thay đổi to lớn, tức chuyển từ các ngành công nghiệp truyền thống sang các ngành công nghiệp dầu tư nhiều chất xám với công nghiệp tin học làm trung tâm, hình thành nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao. Sự thay đổi này dẫn đến sự điều chỉnh về tổng thể cơ cấu các ngành kinh tế và sự thay đổi cơ cấu ngoại thương của các nưđc đó, làm cho cơ cấu nhu cầu thị trường thế giới cũng thay đổi, như vậy sẽ ảnh hưởng đến cơ cấu các ngành kinh tế của các nước, nhất là các nước đang phát triển.

Phương hướng chỉ đạo của nhu cầu thị trường trong nước và nhu càu thị trường thế giới đối với sự chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế đô thị, nói chung được biểu hiện trưđc hết ở việc đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước, khi đã có lực lượng sản xuất tương đối lớn mạnh thì tiến lên đáp ứng nhu cầu của thị trường thế giới. Song điều đó không hề cản trở nền kinh tế của một số nước sau khi đã phát triển tới một trình độ nhất định, một số đô thị cảng ven biển có thể lấy nhu cầu thị trường thế giới làm phương huớng chỉ đạo, phát triển cơ cấu các ngành kinh tế hướng ngoại. Ngày nay khi thị trường thế giới và phân công quốc tế đã có nhứng thay đổi lởn lao, thì việc tham gia vào cuộc đại phân công quốc tế, theo nhu cầu thị trường quốc tế để tổ chức sản xuất và điều chỉnh cơ cấu các ngành kinh tế đô thị, đã trở thành cơ chế quan trọng chế ưđc cơ cấu các ngành kinh tế đô thị.

Càn căn cứ vào sự thay đổi nhu cầu thị trường để xác định sự thay đổi cơ cấu các ngành kính tế, các ngành sản xuất đô thị cần dựa theo hệ số co giãn thu nhập để hưđng dẫn việc sản xuất các loại sản phẩm. Trong điều kiện giá cả không đổi, hệ số co giãn thu nhập là tỷ số giữa tỷ suất gia táng nhu cầu đối với sản phẩm của một ngành sản xuất nào đó với tỷ suất gia tăng thu nhập quốc dân bình quân đầu người, có thể diễn đạt bằng công thức:

Tỷ suất gia tăng nhu cầu đối với sản phẩm của một ngành sản xuất nào đó.

Tỷ suất gia tăng thu nhập quốc dần bình quân đâu người

Hệ số co giãn thu nhập nói lên rằng, cứ gia tăng một dồng thu nhập bình quân đầu người, thì nhu cầu của xã hội đối với sản phẩm nào đó sẽ gia tăng là bao nhiêu. Hệ số co giãn giữa thu nhập của sản phẩm nào đó cao hơn chứng tỏ tỷ suất nhu càu của thị trường đối vđi sản phẩm đó cao. Trong các giai đoạn phát triển kinh tế khác nhau, hệ số co giãn giữa thu nhập cao hay thấp thường trở thành hệ số hướng dẫn sự phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế đô thị của một quốc gia cận đại.