Phương hướng phát triển nhà ở đô thị (P2)

b. Xây dựng và tu tạo nhà ở đô thị

Để đáp nhu cầu nhà ở ngày càng tăng lên của các đô thị, phải đẩy mạnh việc xây dựng và tu tạo nhà ờ đô thị. Tổng quĩ nhà ở đô thị là điều kiện vật chất thể hiện mức độ đáp ứng nhu cầu của đô thị đối vđi nhà ở. Tổng quĩ nhà đô thị tăng lên do các nhân tố: Số nhà mới xây dựng, số nhà cũ bỏ trống, số nhà không phải là nhà ở được cải tạo thành nhà ở, số nhà được tu sửa …. và giảm đi do các nhân tố: Số nhà hết hạn sử dụng, số nhà phải phá đi do yêu cầu phát triển đô thị, số nhà bị hư hỏng do bị hoả hoạn, bão lụt, động đất.

Nhà đô thị cần được phát triển theo qui hoạch phát triển đô thị. Qui hoạch này là một bộ phận cấu thành hữu cơ của qui hoạch tổng thể của đô thị. Nó căn cứ vào tính chất, qui mô và cơ cấu phát triển kinh tế đô thị, xem xét đầy đủ các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và yêu cầu kỹ thuật của nhà đô thị, vạch ra sự xắp xếp tổng thể qui mô, tốc độ và bố trí mặt bằng xây dựng nhà ở đô thị.

Việc lập qui hoạch phát triển nhà ở đô thị có cơ sở khoa học đòi hỏi phải: Lấy mốì quan hệ giữa nhà ở với xã hội làm tư tưởng chỉ đạo, bảo đảm phát triển nhà đô thị ăn khớp với phát triển kinh tế – xã hội đô thị; xuất phát từ đặc điểm cụ thể của từng đô thị, tiến hành khảo sát một cách tỷ mỷ và phân tích tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nhà ở đô thị, lập qui hoạch toàn diện về phát triển nhà ở đô thị; chú ý yêu cầu nội tại của hàng hoá nhà ở đô thị nhằm làm cho qui hoạch phát triển nhà ở đô thị được lập ra có sức sống và có tính khả thi; tiến hành cân đối một cách tổng hợp, thống nhất, lồng ghép qui hoạch phát triển nhà ở đô thị vào qui hoạch tổng thê của đô thị. Sau khi được Nhà nước phê chuẩn, qui hoạch phát triển nhà ở đô thị và qui hoạch tổng thể của đô thị cũng có hiệu lực pháp lý.

Qui hoạch phát triển nhà đô thị trực tiếp chế ước phương hướng cơ bản của sự vận hành tái sản xuất nhà ở đô thị, là căn cứ chủ yếu để Nhà nước tiến hành quản lý vĩ mô đối với hàng hoá nhà ở đô thị. Vì khi lập qui hoạch phát triển nhà ở đô thị đã xem xét hiệu quả kinh tế vĩ mô, lợi ích cục bộ trước mắt và lợi ích toàn cục lâu dài.

Nhà ở đô thị phải có kết cấu hạ tầng cần thiết: có lối đi tiếp cận dễ dàng, tiện chứa cháy, có điện và nước máy, có cống thoát nước mưa và nước thải, mỗi căn hộ đêu có nhà bếp và nhà vệ sinh riêng biệt.

Trong đô thị, các khu dân cư và các khu vực chức năng được bố trí đan xen với nhau, tức khu dân cư không tách biệt rạch ròi ra khỏi các khu buôn bán, khu công nghiệp, khu văn hoá và khu công sở. Nhà ờ đô thị được xây dựng theo phố, và có thể xây dựng theo tiểu khu hoặc nhóm nhà có vườn tại một số nơi có nhu cầu.

Chính quyền các đô thị cần tổ chức xây dựng nhà theo các dự án, để tránh tạo ra kiểu kiến trúc nhà ở manh mún, kệch cỡm. Cần nâng cao số tầng bình quân của nhà ở đô thị, dự đoán việc tăng số lượng các phương tiện đi lại bằng động cơ như xe máy, xe hơi của tư nhân để hướng dẫn nhãn dân dành diện tích dự phòng cho chưa cất chúng.

Trong điều kiện thu nhập của dân cư đô thị tăng lên, nhu cầu dùng nước và nhất là dùng điện cũng tăng lên, đòi hỏi phải nhanh chóng cải thiện việc cấp nước và cấp điện tại các đô thị. Việc đun nấu cần chuyển sang dùng than đá, điện, đầu, và khí dốt; từng bước loại bỏ củi đun đế hạn chế việc phá rừng.

Đi đôi với việc xây dựng nhà mới, chính quyền đô thị cần quan tâm giữ gìn và tôn tạo những nhà trước đây có giá trị về mặt kiến trúc như các khu phố cổ, các ngôi nhà biệt thự, các nhà có vườn đẹp, nhất là đối với thủ đô Hà Nội, cố đô Huế, thành phố Hồ Chí Minh, thị xã Hội An. Mặt khác, cần giảm bớt mật độ cư trú tại khu vực quá đông người và đần dần tháo gỡ những bộ phận nhà cơi nới chắp vá tại mặt tiền của các đường phố.

Những nhà có nhiều tầng, gọi là nhà tập thể hoặc nhà chung cư, được xây dựng vội vá với giá thành thấp trước đây để đáp ứng nhu cầu nhà cấp bách tại một số đô thị và khu công nghiệp, nay cần chỉnh trang, nâng cấp nội và ngoại thất. Cân kiểm kê và xử lý những ngôi nhà quá cũ nát, nguy hiểm, từng bước cải tạo hoặc di chuyển các khu nhà tạm bợ trên kênh rạch, các khu nhà ổ chuột xây dựng tự phát thiếu các kết cấu hạ tầng tối thiểu, định cư các hộ dân sống lang thang dưới gầm cầu, trên vỉa hè, trên thuyền … hạn chế dòng người nghèo nông thôn đổ xô vào các đô thị vượt quá khả năng kiểm soát.

Nhà thuộc sở hữu nhà nước được bán đúng giá cho người hiện đang ở thuê trong đó để họ tự chăm lo sửa chữa nâng cấp. Người mua được trả dần tiền nhà trong nhiều nãm. Sau khi hoàn tất việc mua, họ được quyền cho thuê hoặc nhượng bán. Nhà nước tiếp tục trợ giúp xây dựng những nhà cho thuê hoặc bán trả dần để giải quyết chỗ ở cho các viên chức mới thuyên chuyển tới, cho, các hộ gia đình trẻ mới thành lập và có việc làm ổn định, và cho những người có thu nhập thấp.